انواع شاخصهای بورس + نحوه محاسبه

در چند سال اخیر، افراد زیادی در بخش‌های حقیقی و حقوقی وارد بازار بورس ایران شده‌اند. این امر، سبب شده در اخبار و شبکه‌های اجتماعی متفاوت با اصطلاحات مختلف بورس، به صورت مکرر مواجه شویم. یکی از این اصطلاحات، شاخصهای بورس است. شاخص بورس ایران ، نه تنها برای معامله‌گران، بلکه برای عموم مردم نیز اهمیت زیادی دارد و تاثیر زیادی بر روی اقتصاد کشور دارد. در این مطلب، ما قصد داریم با بررسی مفهوم شاخص بورس و نکات مهم مرتبط با آن، به شکل کامل‌تر با بازار سرمایه آشنا شویم. پس اگر شما نیز، جزو معامله‌گران این بازار هستید، یا می‌خواهید از این مفهوم در زندگی روزمره خود استفاده کنید؛ با ما همراه باشید و این مطلب را از دست ندهید.

شاخصهای بورس کدامند ؟

تعریفی از واژه شاخص در فرهنگ فارسی معین به این شکل آمده است: «عددی که میانگین ارزش مجموعه‌ای از اقلام مرتبط با یکدیگر را بر حسب درصدی از همان میانگین در فاصله زمانی دو تاریخ بیان می‌کند.» اما این تعریف چگونه در بازار بورس امروز جای پیدا می‌کند؟ در بورس اوراق بهادار، سهام شرکت‌ها به عنوان دارایی اصلی مورد مبادله قرار می‌گیرد. از این رو، قیمت سهام متغیر اصلی محسوب شده و انواع شاخصهای بورس بر پایه آن، محاسبه می‌شوند. بازار بورس تهران، دارای ۸ شاخص مهم است که همواره در محاسبات تحلیل‌گران بازار و مشاوران اقتصادی، مورد استفاده قرار می‌گیرد. مهم‌ترین شاخص‌های بورس شامل این موارد می‌شوند: شاخص کل قیمت، شاخص قیمت و بازده نقدی، شاخص صنعت و شاخص مالی، شاخص بازده نقدی، شاخص بازار اول و بازار دوم، شاخص سهام آزاد شناور، شاخص ۵۰ شرکت برتر و شاخص ۳۰ شرکت بزرگ.

شاخص کل قیمت، شاید مهم‌ترین از انواع شاخصهای بورس به حساب بیاید. با استفاده از این شاخص، می‌توانیم از سطح عمومی قیمت‌ها و وضعیت کلی بازار آگاه شویم. البته باید توجه کنیم که شاخص، صرفا یک عدد است و واحد مشخصی ندارد. به همین دلیل، برای تحلیل و تفسیر نمودار شاخص ، باید آن را به صورت نسبی بررسی کنیم. این بدان معناست که یک سال را به عنوان سال پایه، مشخص می‌کنیم. همچنین ارقام شرکت‌ها در آن سال، به عنوان ارقام مبنای سال پایه تعریف می‌شود. تغییرات قیمتی سهام در سال‌های بعد، نسبت به سال پایه حساب می‌شود و مقدار رشد یا ریزش سهام بدست می‌آید. نمودار شاخص بورس در ده سال گذشته ، کاربرد زیادی در تحلیل معامله‌گران دارد؛ که همواره مورد مطالعه قرار می‌گیرد.

نحوه محاسبه شاخص کل بورس

فرمول محاسبه شاخص کل، به صورت یک کسر ساده است. در مخرج این کسر، ارزش جاری بازار سهام در تاریخ مبدا قرار دارد. همچنین صورت این کسر، ارزش جاری بازار سهام در زمان محاسبه است. دقت داشته باشید که ارزش جاری هر سهم از حاصل‌ضرب قیمت پایانی سهام در تعداد سهام آن شرکت، محاسبه می‌شود. در نهایت این کسر باید در عدد ۱۰۰ ضرب شود. در بورس اوراق بهادار تهران، سال ۱۳۶۹ به عنوان سال مبدا تعریف شده است. از قیمت سهام در آن سال، به عنوان مبنای محاسبات استفاده می‌شود. در ادامه محاسبه شاخصهای بورس را به صورت یک مثال ساده بررسی می‌کنیم:

تصور کنید که در سال مبدا (۱۳۶۹)، بازار بورس از سه سهم تشکیل شده است؛ که ارزش هر کدام به شکل زیر است:

  • سهم شرکت الف: ۱۰۰۰ سهم به قیمت ۱۰۰۰ تومان
  • سهم شرکت ب: ۲۰۰۰ سهم به قیمت ۲۰۰۰ تومان
  • سهم شرکت پ: ۲۰۰۰ سهم به قیمت ۳۰۰۰ تومان

بنابراین ارزش جاری در سال مبدا به صورت زیر است:

(۱۰۰۰*۱۰۰۰) + (۲۰۰۰*۲۰۰۰) + (۲۰۰۰*۳۰۰۰) = ۱۱۰۰۰۰۰۰

پس ارزش جاری بازار ۱۱ میلیون تومان بوده است. طبق فرمول شاخص، رقم شاخص را نیز، ۱۰۰ در نظر می‌گیریم. حال در سال بعد، یعنی سال ۱۳۷۰، قیمت‌ها به صورت زیر تغییر پیدا می‌کند:

  • سهم شرکت الف: به قیمت ۲۰۰۰ تومان افزایش می‌یابد.
  • سهم شرکت ب: به قیمت ۲۵۰۰ تومان افزایش می‌یابد.
  • سهم شرکت پ: به قیمت ۲۷۵۰ تومان کاهش می‌یابد.

پس ارزش جاری در این سال به صورت زیر است:

(۱۰۰۰*۲۰۰۰) + (۲۰۰۰*۲۵۰۰) + (۲۰۰۰*۲۷۵۰) = ۱۲۵۰۰۰۰۰

اگر این اعداد را در فرمول محاسبه شاخص کل قرار دهیم؛ خواهیم داشت:

(۱۲۵۰۰۰۰۰/۱۱۰۰۰۰۰۰)*۱۰۰ = ۱۱۴

همانطور که مشاهده می‌کنید، شاخص کل در سال ۱۳۷۰ نسبت به سال ۱۳۶۹، با رشد ۱۴ درصدی مواجه بوده است.

شاخص هم وزن

شاخص کل هم وزن، مانند شاخص کل قیمت محاسبه می‌شود. تفاوت اصلی این دو شاخص این است که، در شاخص هم وزن، تعداد سهام شرکت در محاسبه شاخص استفاده نمی‌شود. این امر سبب می‌شود که میزان اثر‌گذاری شرکت‌ها بر روی بورس، به یک اندازه محاسبه شود و از تاثیر بیشتر شرکت‌های بزرگ‌تر چشم‌پوشی می‌شود. در انواع شاخصهای بورس ، تعداد سهام یک شرکت به عنوان وزن آن شرکت محسوب می‌شود. با در نظر گرفتن این نکته، می‌توانیم مانند مثال قبل به محاسبه شاخص کل هم وزن بپردازیم:

  • سهم شرکت الف: قیمت ۱۰۰۰ تومان
  • سهم شرکت ب: قیمت ۲۰۰۰ تومان
  • سهم شرکت پ: قیمت ۳۰۰۰ تومان

شاخص هم وزن در سال ۱۳۶۹، ۱۰۰ درنظر گرفته می‌شود.

قیمت سهم‌ها در سال ۱۳۷۰ به صورت زیر تغییر پیدا می‌کند:

  • سهم شرکت الف: قیمت ۲۰۰۰ تومان
  • سهم شرکت ب: قیمت ۲۵۰۰ تومان
  • سهم شرکت پ: قیمت ۲۷۵۰ تومان

شاخص هم وزن در سال ۱۳۷۰، به صورت زیر محاسبه می‌شود:

((۱۰۰۰+۲۰۰۰+۳۰۰۰) / (۲۰۰۰+۲۵۰۰+۲۷۵۰)) * ۱۰۰ = ۱۲۱

پس مشاهده می‌کنیم که شاخص هم وزن، ۲۱ درصد رشد داشته است. با مقایسه رشد شاخص کل و شاخص هم وزن، متوجه می‌شویم که شاخص هم وزن رشد بیشتری را در حالت معمول به ما نشان می‌دهد.

کاربرد شاخص بورس امروز

شاید برایتان سوال شده که چرا ترند شاخص بورس ، از اهمیت زیادی بین تمام مردم برخوردار است؟ در جواب باید بگوییم که یکی از معیارهای رونق یا رکود اقتصادی انواع شاخصهای بورس هستند. شاخص‌ها مناسب‌ترین ابزار برای سنجش وضعیت کلی بازار سرمایه می‌باشند. سرمایه‌داران بازار، از شاخص‌ها برای دریافت سیگنال ورود و خروج و حتی پیش‌بینی مسیر آینده بازار استفاده می‌کنند. همچنین مقایسه تغییرات یک پدیده در دو زمان متفاوت، از اعمال پر اهمیت سهام‌داران است؛ که با بررسی و تحلیل شاخص‌ها انجام می‌شود. همچنین با استفاده از آرشیو شاخص بورس ، می‌توان صنایع مختلف بورس را با یکدیگر مقایسه کرد و اثر تغییرات آن‌ها بر روی یکدیگر را بدست آورد. به طور کلی شاخص‌ها، مانند ابزاری برای مقایسه تغییرات گروهی چند پدیده با یکدیگر هستند.

در این مطلب، با شاخصهای بورس و نکات مهم مربوط به آن‌ها و همچنین روش کلی محاسبه آن‌ها آشنا شدید. ما پیشنهاد می‌کنیم با مراجعه به سایت مثبت ۵، اطلاعات و دانش بورسی خود را بالا ببرید؛ تا معاملات پرسودتری را در بازار سرمایه تجربه کنید. شما چه نکات دیگری درباره شاخص‌ها می‌دانید؟ آیا تا به حال از شاخص بورس سهام یاب در استراتژی مالی خود استفاده کرده‌اید؟ فراموش نکنید که انتقادات و پیشنهادات خود را با ما به‌اشتراک بگذارید.

دوره‌های آموزشی



مشاهده آرشیو

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *